Grass a Kaszuby/i

„Homage to Oscar Matzerath”

Oscar Matzerath urodził się w 1924 roku w Gdańsku. Jego matką jest Agnieszka (Agnes), natomiast sam nie wie kim jest jego ojciec. Na ogół stwierdza, że jego prawdziwym ojcem był Jan Broński i nie uznaje w Alfredzie Matzeracie prawdziwego, a jedynie domniemanego ojca. Nad grobem Matzeratha przyznaje jednak, że według wszelkiego prawdopodobieństwa był on również jego naturalnym ojcem.

Na 3. urodziny (1927) otrzymuje od matki blaszany bębenek i jednocześnie postanawia przestać rosnąć. By uwiarygodnić zaprzestanie swojego wzrostu, pozoruje wypadek i spada ze schodów. Tym samym wydaje się mieć zawsze 3 lata. Dorośli uważają go z kolei za niedorozwiniętego. Zatrzymuje się na wzroście 96 centymetrów. Uważa się za bębniarza z profesji i przeznaczenia.

Oskar nie uczęszczał do państwowej szkoły, gdyż tam nie pozwalano mu grać na bębenku, dzięki któremu określa otaczający go świat. Jego nauczycielką zostaje Gretchen Scheffler, sąsiadka, a inspiracjami Oskara postacie i dzieła Johanna Wolfganga von Goethe i Grigorija Rasputina. Do tych postaci odwołuje się na każdym etapie swojego życia. Jest też zafascynowany postacią Jezusa Chrystusa, do którego sam się porównuje. W tym też czasie uczy się rozśpiewywać szkło, tj. rozbijać je bądź wyżłabiać wysokim krzykiem.

Do czasów II wojny światowej Oskar żyje beztrosko, zajmując się np. rozśpiewywaniem szyb sklepowych wystaw, by sprawdzić kto z przechodniów okaże się złodziejem. Nie był zbyt lubiany przez kolegów z podwórka i rówieśników w ogóle.

Już w dzieciństwie przeżywa kilka tragedii, którymi nie wydaje jednak zbyt przejmować. W 1938 roku umiera jego matka. W tym samym roku jest też świadkiem tzw. kryształowej nocy, w której ginie m.in. handlarz zabawek Sigismund Markus, od którego nabywał blaszane bębenki. W niecały rok później umiera jego przyjaciel Herbert Truczinski. We wrześniu 1939 roku jest świadkiem obrony Poczty Polskiej i zatrzymania swojego domniemanego ojca Jana Brońskiego. Sam Oskar przyczynia się do śmierci Brońskiego. W latach 1940-1941 zostaje kochankiem Marii Truczinskiej, siostry Herberta. Uważa, że jej syn Kurt jest jego rodzonym synem, choć oficjalnie zostaje nim Alfred Matzerath. Następnie wyrusza razem z Teatrem frontowym mistrza Bebry, którego podziwiał jeszcze przed wojną. Tam zostaje kochankiem karlicy Roswity Raguny. W 1944 roku Roswita ginie w nalocie bombowym, a Oskar powraca do Gdańska.

Wkrótce Gdańsk zostaje przejęty przez wojska radzieckie. Podobnie jak przyczynił się do śmierci Jana Brońskiego, tak i z rozmysłem wystawia Matzeratha. Jak sam stwierdza, ma już dość ojców. Na pogrzebie Matzeratha postanawia rosnąć i urasta o prawie 30 centymetrów. Od tej pory mierzy sobie 121 cm wzrostu. Po tym wydarzeniu przebywa cały rok w szpitalu w Niemczech. W tym też czasie wyrasta mu pokaźny garb na plecach.

Po wojnie wyrusza razem z Marią i Kurtem do Düsseldorfu, gdzie trudni się jako kamieniarz ryjący napisy na płytach nagrobnych i model pozujący do obrazów na miejscowej Akademii Sztuki. Przeprowadza się na stancję do państwa Zeidler. W 1949 roku zakłada wraz ze swym sąsiadem Kleppem i panem Scholle zespół The Rhine River Three i gra w pubie Piwnicy pod Cebulą. Potem wydaje solowe płyty, które cieszą się dużą popularnością i przynoszą mu spory dochód. W 1952 roku trafia do zakładu dla załamanych nerwowo i tu rozpoczyna spisywanie swoich wspomnień, co trwa przez dwa lata. Oskar jest blondynem o niebieskich oczach, typowych dla rodziny Brońskich, co lubi podkreślać w swej opowieści.

Krzysztof Arszyn Topolski, perkusista, elektroakustyczny improwizator, autor soundartowych projektów, kurator. W jego pracy kluczowe pojęcia to noise i soundscape. Interesują go poszukiwania w sferze perkusji oraz live electronic, muzyka improwizowana i elektroakustyczna, komponuje przy użyciu komputera, tworzy instalacje dźwiękowe oraz realizuje nagrania terenowe. Organizuje prezentacje i wykłady poświęcone muzyce współczesnej, akustycznej ekologii i sztuce dźwięku oraz prowadzi warsztaty. Był kuratorem festiwalu Soundplay oraz cyklu  warsztatów Dźwiękowiska w CSW Łaźnia w Gdańsku. Z saksofonistą Tomaszem Dudą tworzy projekt Arszyn/Duda. Publikował swoją muzykę w takich wytwórniach jak, Sangoplasmo, Post_Post, Nefryt, Monotype, Audiotong, Sqrt, Lado Abc, Plg, Konkretourist.

W roku 2015 brał udział w wystawie Ogrody w Narodowej Galerii Sztuki Zachęta w Warszawie, uczestniczył w rezydencji Soundplay w Skalar Center for Sound Art and Experimental Music w Seyðisfjörður, Islandia. Prowadził warsztaty w ramach Biennale Sztuki dla Dziecka w Poznaniu oraz projekt Ucho w Wodzie czyli działania dźwiękowe na Wyspie Sobieszewskiej. W latach 2012-2013 zrealizował m.in. projekty : Muzeum Dźwięków w Muzeum Narodowym w Krakowie,  Baltic Sounds Good w ramach projektu Art Line, Arszyn Emigrant GPS w Muzeum Emigracji w Gdyni, oraz Perspektiven/ Perspektywy – reinterpretacje utworów ze Studia Eksperymentalnego Polskiego Radia w Warszawie oraz Studia Muzyki Elektronicznej WDR w Kolonii -Düsseldorf, Dortmund, Kolonia.

W roku 2009 wraz z Mariuszem Warasem stworzył instalację Fabryka w CSW „Znaki Czasu” w Toruniu, a także prezentował utwór Folk Science jako część projektu Pandemonium w AC Institute [Direct Chapel] w Nowym Yorku.