Piotr Janas „Ostatnie prace”

Podczas jednej z rozmów Piotr Janas powiedział, że „maluje w tonacji serio”. Prezentowany na wystawie „ostatnie prace” cykl najnowszych obrazów Janasa jest rozwinięciem tego sposobu myślenia w kierunku „na zimno”. Również sam fakt, że artysta nie zaprzestaje poszukiwań; nie pozwala zaschnąć na płótnie swojej koncepcji na malarstwo – dodaje tonacji „na serio” egzystencjalnego kolorytu.

Poprzednie prace Janasa posiadały intensywną dynamikę, która koncentrowała się w zogniskowanym momencie, miejscu napięcia czy konfliktu, gdzie forma – rozpychając tło- graniczyła z bezkształtem, kolor z jego brakiem. Wszystko wydawało się wyraźne, mięsiste, sensualne, prawie seksualne – kłębiło się gdzieś w samym środku, i jednocześnie buzowało pod powierzchnią. Intensywność graniczyła z maniakalnością poszukiwań kształtów w materii farby. Podczas tego tzw. etapu farby olejnej na płótnie Janas zmagał się z materiałem, dążył – jak to sam nazywa, do warsztatowych katastrof (pękająca farba, żółknąca biel itp). Większość jego lakonicznych kompozycji wymagała bezpośredniego kontaktu; wzrokowego kontrataku i była efektem zindywidualizowanych, mocnych gestów, osadzających prace w teraźniejszości.

W cyklu „ostatnie prace” Janas umywa ręce. Nabiera dystansu. Nie chce zmagać się z substancją – chce zarządzać kompozycją. „ostatnie prace” nie posiadają zatem tej swoistej gorączki, frywolnej lekkości i punkowego ‘pink fun’u’ balansującego na granicy dobrego smaku, obciachu, naiwności lub okrucieństwa. Janas chce malować sztucznie. Na płótnach zanika czystość koloru i wyraźnie zaznaczone kontury formy. Bezkształtna plama powiększa się wychodząc za płótno tworząc tzw. tapiserię – szaroczarną rozlewającą się bezkształtną masę, gdzie poszczególne fragmenty mikrostruktur stają się całością obrazu, a poszczególne jego części zostają rozciągnięte w czasie i na całej przestrzeni płótna. Ten nowy etap to zombie formalizm, gdzie całe napięcie stłumione zostaje pod powierzchnią farby. Teraz wszystko rozgrywa się podskórnie – a tak naprawdę ukryte przed wzrokiem.  Obraz staje się obiektem z własną nieopowiedzianą historią; przestaje być metaforą materialności życia; gdzie tłusta plama farby olejnej była dla artysty metonimią ludzkiego losu.

Poprzez zapach chlorokauczku, który zastąpił zapach oleju lnianego artysta uwolnił się z ciężkiej olejnej tradycji; ze zmagań z materią i metafizyką jedności w wielości. Nie ma metafizyki; nie ma metafory – nie ma walki; jest tylko syntetyczna, pulsująca struktura, przekształcająca płótno w wizerunek obrazu.